Verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven is het sleutelwoord

De band tussen het bedrijfsleven in Etten-Leur en het Munnikenheide College is innig. Maar het kan altijd beter.

Daarom organiseerde de vmbo-school op 9 juni in eigen huis de themabijeenkomst De Verbinding. Centraal stond de
vraag hoe scholen en bedrijven elkaar in de toekomst adequaat kunnen bedienen. In de zaal zaten volgens kernteamleider en organisator Patrick van der Pijl minimaal 50 geïnteresseerde ondernemers. “We willen ondernemers en docenten rechtstreeks met elkaar in contact brengen. In die verbinding valt nog veel winst te behalen.”

Patrick van der Pijl is een druk baasje. Modern kort gesneden pak, lichtblauw overhemd en donkerblauwe blinkende schoenen. De uitstraling van een vlotte ondernemer, maar Van der Pijl is een bevlogen man in het onderwijs. Hij is bijna een jaar bezig geweest om dit bijzondere gezelschap vanmiddag bij elkaar te krijgen. Ondernemers, vertegenwoordigers van zorginstellingen en mbo-scholen, het college van
B&W in Etten-Leur, een aantal raadsleden en als crème de la crème Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-raad. Docenten en leerlingen van
Munnikenheide College maken het publiek compleet. “We hebben er hard aan gesleurd”, zegt hij, “dit wordt een mooie start van een nieuw begin.”

Investeren
Na afloop roemt een aantal lokale ondernemers zijn inzet. Toon Verbraak is directeur van Jansen Beton in Etten-Leur en tevens bestuurslid van de Industriële Kring Etten-Leur (IKE), een platform van industriële bedrijven uit Etten-Leur dat opkomt voor de belangen van haar 140 leden in Noord-Brabant. “We zien hem op iedere netwerkbijeenkomst”, zegt Verbraak. “Hij is enthousiast, neemt initiatief en maakt makkelijk contact. Het valt op met hoeveel passie hij zich inzet voor de verbinding tussen Munnikenheide College en het bedrijfsleven. Patrick wil iets
bereiken en dat geeft de aanwezige ondernemers hier de motivatie om collega’s duidelijk te maken dat het bedrijfsleven in Etten-Leur straks jonge mensen nodig heeft. Over een paar jaar hebben we in Etten-Leur een tekort aan technische mensen. We moeten daarom investeren in de begeleiding van vmbo-leerlingen van Munnikenheide.”

Kansen geven
Het is een eensgezind geluid dat je van ondernemers deze middag hoort: de jeugd kansen geven, investeren, leuk om te doen, voldoening. Neem Henk Punt, mededirecteur van TRAFA, bouwer en leverancier van transformatoren in Etten-Leur. Hij begeleidt persoonlijk al jaren leerlingen van Munnikenheide die bij TRAFA stage lopen. Nog niet zo lang geleden verscheen een leerling niet op de afspraak om kennis te maken. “Toen heb ik de school gebeld en gevraagd naar de desbetreffende jongen. ‘Afspraak is afspraak’, heb ik hem gezegd. ‘Kom maar hier naartoe’. Die jongen kwam als een bevend rietje binnen en ging na een paar weken stage redelijk zelfverzekerd weer naar buiten. Als ik hem niet had gebeld, had die jongen nog moeten komen. Ik wilde deze leerling helpen om de stap te zetten die hij waarschijnlijk zelf niet durfde te maken.”

Kees Mol, directeur stalen trappen bij Trappenfabriek Vermeulen in Etten-Leur, spreekt na afloop van een geslaagde netwerkbijeenkomst die voor herhaling vatbaar is. Hij is begaan met het onderwijs getuige ook zijn deelname in de commissie Onderwijszaken van de Koninklijke Metaalunie district West-Brabant. “Ik heb in ruim 40 jaar een groot aantal leerlingen opgeleid, van alle rangen en standen. Het geeft mij
persoonlijk voldoening als ik leerlingen kan meehelpen om hun talenten te ontdekken. Helaas moet ik constateren dat het vmbo wordt ondergewaardeerd. Ik wil me graag inzetten om hier verandering in aan te brengen. Dat is geen eenvoudige opdracht, want ouders willen het liefst dat hun kinderen in de Cito-toetsen zo hoog mogelijk scoren, zodat hun kroost naar havo of hoger kan.”

Praktijkervaring
En dat terwijl de toekomst er qua werkgelegenheid in de regio West-Brabant positief uitziet. Hoewel de vraag naar hoger opgeleiden, conform het landelijke beeld, groter is dan naar laag opgeleiden biedt de van oudsher gevestigde maakindustrie in Etten-Leur straks kansen voor leerlingen uit het vmbo. Wethouder Economie Jean-Pierre Schouw van de gemeente Etten-Leur: “De vervangingsvraag in West-Brabant is hoog, de vergrijzing verloopt hier sneller dan in de rest van Nederland. De aantallen leerlingen die van de scholen afkomen zijn ontoereikend om aan de vervangingsvraag te voldoen. We worden in de toekomst dus geconfronteerd met tekorten op de arbeidsmarkt. Het is de opgave om vraag en aanbod goed op elkaar af te stemmen”, zegt hij. “Want we horen al jaren dat leerlingen praktijkervaring missen en dat de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven wordt gemist. Het is nu echt zaak om dit op te pakken: overheid, onderwijs en bedrijfsleven. Zoek de verbinding en bouw samen aan de toekomst.” Het is belangrijk dat het onderwijs blijft meebewegen met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Schouw: “Er is steeds meer vraag naar flexibel werk. Je zult leerlingen in verschillende sectoren in meerdere functies moeten opleiden. Om toegevoegde waarde te blijven leveren op de arbeidsmarkt zullen leerlingen weerbaar dienen te worden gemaakt.”

Directeur Carina Reuvers van Munnikenheide College heeft daar alle vertrouwen in. “Het vmbo heeft in deze regio geen slechte naam. Het bedrijfsleven waardeert onze leerlingen. Wij blijven in de toekomst leerlingen leveren waar het bedrijfsleven blij van wordt. De vernieuwing van het onderwijs die in gang is gezet levert een hele hoop mogelijkheden tot verbreding op. Leerlingen gaan beter ontdekken wat ze straks écht willen gaan doen.”

Zelfvertrouwen
Halverwege het programma verwelkomt Patrick van der Pijl een aantal leerlingen op het podium. De openhartige ervaringsverhalen van Agatha, Dylan, Rebaz en Rick doen de zaal zichtbaar goed. Er wordt goed geluisterd en gelachen. Hier is het allemaal om te doen. Agatha liep stage in een deftig restaurant. “Ik heb tijdens stage ontdekt dat ik daadwerkelijk van mijn hobby, koken en gezelligheid, mijn beroep kan maken. Het is geweldig als je gasten, door jouw optreden, ziet rondlopen met een glimlach.” Rick liep stage in een metaalbedrijf. “Ik weet dat ik mijn centen
met mijn handen moet verdienen en niet zo zeer met mijn hoofd. Ik vind het bijzonder om dingen met mijn handen te maken. Door iets te doen, onthoud ik beter hoe iets moet.” Rebaz heeft zichzelf zien groeien en opbloeien tijdens zijn stage. “Dat was goed voor mijn zelfvertrouwen.”
Dylan tenslotte liep stage bij het naburige hotel Trivium. In zijn zwart-witte werkkostuum doet hij zijn verhaal. “Ik vind het fijn om een pak te dragen.” Dylan kreeg vanaf het begin veel verantwoordelijkheid bij het in- en uitchecken van hotelgasten. “Ik heb ontdekt dat mensen allemaal verschillend zijn en dat ik daar aan de balie goed mee moet omgaan. Dat is interessant en dat leer je niet op school.” Dylan vervolgt zijn studie straks aan het mbo en heeft voor dan nu al zijn toekomstige stageplek geregeld. Trots: “Ik mag terugkomen bij Trivium.”

Luiken open
Paul Rosenmöller heeft genoten van de verhalen van de leerlingen. “Wat kan ik hier aan toevoegen?”, zegt hij. “Ik heb veel talent op het podium gezien.” De voorzitter van de VO-raad noemt De Verbinding het best gekozen begrip om de relatie tussen het onderwijs en bedrijfsleven te stimuleren. “De verbinding met de private sector is heel belangrijk.” Hij heeft geconstateerd dat scholen de luiken steeds meer open zetten. “Munnikenheide College is daarvan een prachtig voorbeeld.” Rosenmöller houdt vervolgens een pleidooi voor ontschotting en  talentontwikkeling. “Als jongen of meisje van 11, 12 jaar kom je in het voortgezet onderwijs in een stroom waar je eigenlijk niet meer uitkomt. Maar het is niet zo dat de één slimmer is dan de ander; de één heeft andere talenten dan de ander, zo zouden we naar onderwijs moeten kijken. Scholen in het voortgezet onderwijs zouden meer gericht moeten zijn op talentontwikkeling van individuele leerlingen. Een omslag waar veel scholen nu mee bezig zijn.” Daarvoor is het nodig om van koers te veranderen. En dat is moeilijk, weet Rosenmöller. “Het aanpassingsvermogen van een school is best ingewikkeld, ondernemerschap zit niet in de genen van de school.” Maar de beweging naar verandering is wel gaande, constateert hij. “Scholen weten waar ze staan en waar ze naar toe willen. Ze staan nu voor de vraag: hoe kom ik van A naar B? Hoe verander ik? En: hoe durf ik los te laten? Want daar gaat het om: durf los te laten wat vertrouwd is.” Dat laatste geldt ook voor docenten, zegt hij. “Je kan veranderen wat je wil, als de leraar niet mee wil is de verandering gedoemd tot mislukken. Als de leraar wel wil, heb je kans van slagen. Investeer dus in de professionaliteit van je leraren.”

Gastlessen
Toon Verbraak van IKE is het met Rosenmöller eens. “Een docent is uitsluitend gericht op les geven, maar door verbinding te maken met het bedrijfsleven creëert hij toegevoegde waarde voor zijn leerlingen. Het onderwijs moet feeling hebben met het bedrijfsleven, dat hebben ze bij Munnikenheide College goed in de gaten.” De bijeenkomst van vandaag is een prima start voor nog betere samenwerking. “Ik heb me zojuist opgegeven om gastlessen te komen geven. Ik wil meer in contact komen met de jeugd om hun leefwereld beter te leren kennen. Ik kan de leerlingen iets leren en tegelijkertijd ga ik de leerlingen beter begrijpen.”
Munnikenheide College heeft nog volop ideeën om de samenwerking met het bedrijfsleven te intensiveren. Een van de plannen heet ‘Adopteer
een leerling’ waarbij het de bedoeling is dat leerlingen in eerste instantie op bezoek gaan bij bedrijven waar ze zich mogen presenteren. Patrick van der Pijl: “We denken aan kleine groepjes van 2 á 3 leerlingen uit het derde jaar die gedurende het schooljaar een relatie aangaan met een bedrijf. Wie zijn ze? Wat vinden ze van school? Hoe doen ze het? Dat mogen ze allemaal in een bedrijf vertellen. Vervolgens nodigen ze die
ondernemers ook uit op school om in de klas presentaties te geven. Zo’n ondernemer volgt dan in een jaar de ontwikkeling van een leerling op de voet.”
Van der Pijl kijkt tevreden terug op de bijeenkomst van vanmiddag. De opkomst was hoog en de opbrengst ook. “Je ziet mensen rechtstreeks contact met elkaar maken en daar is het om te doen. Er hebben zich liefst 20 ondernemers gemeld die gastlessen willen komen geven en we hebben zes uitnodigingen ontvangen voor bedrijfsbezoeken. Geweldig toch! Hoe meer we met elkaar in verbinding staan des te succesvoller kunnen we jonge mensen naar werk begeleiden.”